YANGINLARIN ARDINDAKİ GERÇEK NE?

Ormanlar Madencilik İçin mi Yakılıyor?

Son yıllarda Türkiye’nin dört bir yanında yaşanan orman yangınları hepimizin yüreğini dağlıyor. Ancak ne zaman bir yangın çıksa, hemen ardından sosyal medyada “orman yakılıyor, ardından maden izni veriliyor” şeklindeki söylemler hızla yayılıyor. Çoğu zaman bilimsel dayanağı olmayan bu iddialar, toplumun duygularını istismar eden kampanyalara dönüşüyor.

Bu yazının amacı, orman yangınları ile madencilik faaliyetleri arasında kurulmaya çalışılan sahte ilişkiyi; bilimsel veriler, yasal mevzuat ve uluslararası uygulamalar ışığında değerlendirmek. Kamuoyunu doğru bilgiyle aydınlatmak ve çevreci görünüm altında yayılan bilgi kirliliğine karşı uyarıda bulunmak artık bir zorunluluk haline gelmiştir.

1. Yanan Ormanlara Maden Açmak Hukuken Mümkün mü?

Cevap çok net: Hayır.

Anayasa’nın 169. Maddesi ve Orman Kanunu’nun 17. Maddesi bu konuda çok açık:

• Yanan orman alanları yeniden ağaçlandırılır ve orman olarak kalır.

• Bu alanlar başka bir amaçla kullanılamaz.

• Yangından sonra en az 15 yıl boyunca bu alanlara hiçbir faaliyet izni verilemez.

Dolayısıyla “yangın çıkarılıyor, ardından maden açılıyor” söylemi, hukuki gerçeklerle tamamen çelişmektedir. Bu iddia, algı yönetimiyle kamuoyunu yanıltma çabasından öteye geçemez.

2. Madencilik Alanları Nerelerde Kurulabilir?

Madencilik, keyfi bir şekilde istenilen yere yapılamaz. Madenlerin oluşumu jeolojik koşullara bağlıdır ve sadece rezervin bulunduğu yerde çıkarılabilir. Yani bir maden şirketi, “şuraya maden açalım” diyemez. Alanın uygunluğu ancak sondaj, jeolojik analiz ve yasal izinler ile belirlenebilir.

Ayrıca maden sahalarının büyük bölümü, orman dışı veya bozuk orman vasfındaki alanlarda yer almaktadır.

3. Orman Alanlarında Madencilik Nasıl Yapılıyor?

Türkiye’de ormanlık alanda faaliyet yürüten her maden işletmesi:

• Orman Genel Müdürlüğü’nden izin almak,

• ÇED raporu sunmak,

• Ağaçlandırma ve arazi kullanım bedeli ödemek,

• Faaliyet sonunda sahayı rehabilite etmekle yükümlüdür.

Gerçek şu: 1 hektarlık ormanlık alan için firmalar, yıllık 300 bin TL’ye kadar arazi kullanım bedeli ve ağaç türüne göre ağaçlandırma bedeli ödemektedir. Bu bedeller, doğrudan ormanların yeniden kazanımı için kullanılmaktadır.

4. Veriler Ne Söylüyor?

Kriter Gerçek Veri

Türkiye’nin toplam orman alanı 23 milyon hektar

Ormanlarda izinli maden sahası Yaklaşık 150 bin hektar

Oran %0,65 (binde 6,5)

Yangın sonrası maden izni Yasal olarak imkânsız

Ağaçlandırma yükümlülüğü Zorunlu, bedeli firmalarca ödenir

Bu veriler, “ormanlar madenciliğe feda ediliyor” söyleminin gerçekle ilgisi olmadığını net bir şekilde ortaya koymaktadır.

5. YANLIŞ Bilgiler – DOĞRULAR

Yanlış Bilgi Gerçek

“Orman yandı, maden izni çıkar” Yanan alana 15 yıl boyunca hiçbir faaliyet izni verilemez.

“Madenler ormanı yok ediyor” Maden için alınan her izin, yüksek ağaçlandırma bedelleriyle doğaya katkı sağlar.

“Yangın sonrası hemen maden açılıyor” Bu alanlar 99 yıl orman vasfını korumak zorundadır.

6. Orman Yangınlarının Gerçek Nedenleri Neler?

Bilimsel çalışmalar, Türkiye’de çıkan orman yangınlarının %90’ından fazlasının insan kaynaklıolduğunu ortaya koyuyor. Başlıca nedenler:

• Piknik ve mangal ateşi

• Anız yakımı

• Elektrik iletim hatları

• Sabotaj ve kundaklama

Maden sahaları ise personel gözetiminde, kapalı ve kontrollü alanlardır. Bu durum yangın riskini minimuma indirir.

7. Uluslararası Uygulamalar Nasıl?

🇨🇦 Kanada, 🇦🇺 Avustralya, 🇸🇪 İsveç gibi ülkelerde, madencilik sonrası rehabilitasyon süreci çevresel çeşitliliği artıracak şekilde planlanmakta ve denetlenmektedir.

• Eski maden sahaları birçok ülkede doğal yaşam alanına dönüşmüş, hatta biyoçeşitlilik artmıştır.

Türkiye de benzer uygulamaları benimsemektedir. MAPEG ve Orman Genel Müdürlüğü, sahaların doğaya kazandırılması sürecini titizlikle denetlemektedir.

8. Neden Bu Algı Operasyonları Yapılıyor?

Bazı çevreler, madencilik karşıtı söylemlerle:

• Yerli üretimi baltalamaya,

• Türkiye’nin enerji ve maden bağımsızlığını engellemeye çalışmaktadır.

Bilim dışı bu söylemlerle, “madenci = doğa düşmanı” algısı yaratılmak istenmektedir.

Gerçek çevrecilik; çözüm üreten, bilime dayalı ve yerli kaynakları akılcı kullanan bir yaklaşımı gerektirir.

9. Madencilik Yangının Sebebi Değil, Mağdurudur

• Yangın riski olan günlerde madencilik faaliyetleri durdurulur.

• Maden firmaları, AFAD ve Orman Genel Müdürlüğü ile koordineli çalışır.

• İş makineleri, yangın söndürme ekipmanları, tanker ve personel desteği sağlar.

Hatta birçok bölgede, ilk müdahale ekiplerinde maden çalışanları yer almaktadır.

SONUÇ: Gerçeklerle Yüzleşmeden Çevre Korunamaz!

Orman yangınları gibi hassas konular, bilgiyle değil, algıyla yönetilmeye çalışıldığında hem çevre hem ekonomi zarar görür.

Gerçekler şunlardır:

• Türkiye’de madencilik faaliyetleri, toplam orman alanlarının yalnızca binde 6,5’inikapsamaktadır.

• Yanan ormanlara maden izni verilmesi yasal olarak mümkün değildir.

• Madencilik, doğaya karşı değil; doğayla uyumlu ve yasalara bağlı bir sektördür.

Doğayı korumak; bilinçli, sürdürülebilir ve denetimli bir üretimle mümkündür.

Gerçek çevrecilik, popülist karşıtlıkla değil, bilgiyle ve sorumlulukla başlar.

Saygılarımla.

Hüseyin SARICA/Maden Mühendisi